De opbouw van een verslag: van titelpagina tot bijlagen
Een verslag heeft deze volgorde: titelpagina, samenvatting, inhoudsopgave, inleiding, kern, conclusie, bronnenlijst en bijlagen. De bronnenlijst begint na je laatste hoofdstuk en staat vóór de bijlagen. Vraagt je opleiding een andere volgorde, dan volg je die.
Alle onderdelen op volgorde
Een verslag heeft een vaste opbouw. Je lezer weet zo waar hij wat vindt. Dit is de volgorde die je in de meeste verslagen ziet:
- Titelpagina. De titel, je naam, je opleiding of school en de datum. Lees meer over de titelpagina en de inhoudsopgave.
- Voorwoord. Alleen als je opleiding erom vraagt. Je bedankt mensen en vertelt hoe het verslag tot stand kwam.
- Samenvatting. Je hele verslag op hooguit één pagina: je vraag, je aanpak, wat je vond en wat je adviseert.
- Inhoudsopgave. De hoofdstukken en paragrafen met hun paginanummer. Word maakt hem voor je.
- Inleiding. De aanleiding, het probleem, je doel, je vraag en een leeswijzer.
- De kern. Een paar hoofdstukken, afhankelijk van je opdracht. Bij onderzoek zijn dat theorie, methode en resultaten.
- Conclusie en discussie. Het antwoord op je vraag, wat het betekent en wat je aanbeveelt.
- Bronnenlijst. Elke bron uit je tekst, op alfabet, als nieuw hoofdstuk.
- Bijlagen. Wat de lezer nodig heeft om je werk na te gaan, zoals je vragenlijst of je AI-verantwoording.
Meestal begint hoofdstuk 1 bij de inleiding. Titelpagina, voorwoord, samenvatting en inhoudsopgave krijgen geen hoofdstuknummer.
De kern: de fasen van je onderzoek
Wat er tussen inleiding en slot staat, hangt af van je opdracht. Doe je onderzoek, dan volgt de kern de fasen van dat onderzoek. Verhoeven (2022, p. 12) deelt onderzoek in vier fasen: ontwerpen, gegevens verzamelen, analyseren, en evalueren en adviseren. In je verslag krijgt elke fase een plek:
- Ontwerpen: je theoretisch kader en je methode. Lees ook een theoretisch kader schrijven.
- Gegevens verzamelen: ook je methode. Wie deed mee, en hoe verzamelde je je gegevens?
- Analyseren: je resultaten.
- Evalueren en adviseren: je conclusie, je discussie en je aanbevelingen. Zie conclusie en discussie.
Begin elk hoofdstuk van de kern met een korte inleiding en sluit het kort af. Zo houdt je lezer de draad vast.
Drie soorten verslag, drie keer een andere kern
Een onderzoeksverslag
Je beantwoordt een vraag met eigen onderzoek. De kern: theoretisch kader, methode en resultaten. Een scriptie is een groter onderzoeksverslag; lees daarvoor de opbouw van een scriptie.
Een adviesrapport
Je zegt wat een organisatie moet doen. De kern: de situatie nu, wat er beter kan, en de mogelijke oplossingen naast elkaar. Je eindigt met een advies, en vooraan staat vaak een managementsamenvatting.
Een reflectieverslag
Je kijkt terug op wat je deed en wat je ervan leerde. Het is korter, vaak zonder samenvatting. De kern is een situatie, uitgewerkt met een model zoals STARR. Zie een reflectieverslag schrijven.
Je schrijft het in een andere volgorde
Je lezer begint vooraan. Jij begint beter in het midden. Een inleiding die je als eerste schrijft, klopt aan het eind vaak niet meer.
- De kern: wat je deed en wat je vond, weet je al.
- De conclusie en de discussie.
- De inleiding: nu weet je wat er komt.
- De samenvatting, als laatste tekst.
- De inhoudsopgave: die laat je Word maken als alles af is.
Je bronnenlijst schrijf je niet aan het eind. Zet elke bron erin op het moment dat je hem in je tekst gebruikt. Hoe je dat aanpakt, lees je in een verslag schrijven in zes stappen.
Wat APA 7 over de opbouw zegt
APA 7 gaat vooral over je bronvermelding. Over de opbouw zegt het weinig. Dit zijn de regels die wel gelden:
Alles daarbuiten, zoals een voorwoord, het lettertype of de plek van je samenvatting, bepaalt je opleiding. Hoe je bronnenlijst er zelf uitziet, lees je in je bronnenlijst volgens APA 7.
De internationale APA 7 heeft een andere volgorde: titelpagina, abstract (de samenvatting), tekst, references (de bronnenlijst) en als laatste de appendices (de bijlagen). Een studentenverslag heeft daar meestal geen abstract, tenzij je docent erom vraagt. Een voorwoord en een inhoudsopgave staan niet in die volgorde. In een Nederlands verslag bepaalt je opleiding of ze erin komen.
De internationale volgorde komt van de site van APA Style: Order of Pages, bekeken op 8 oktober 2026.
Goed om te weten
Een voorwoord is geen inleiding. In je voorwoord staat wie je bedankt. Wat je onderzocht en waarom, staat in je inleiding.
Een lijst met tabellen en figuren. Heb je er veel, dan kan na de inhoudsopgave een lijst met tabellen en figuren staan. Word maakt die ook, als je bijschriften in Word gebruikt.
Verder lezen. Jansen et al. (2021) bespreken in hoofdstuk 9 de onderdelen van een rapport, van titelpagina tot bijlagen. Van der Donk en Van Lanen (2026) behandelen in bijlage D het onderzoeksverslag en het onderzoeksartikel.
- Jansen, C., Douma, A., Karreman, J., & Ravesteijn, J. (2021). Leren communiceren (8e herziene druk). Noordhoff.
- Van der Donk, C., & Van Lanen, B. (2026). Praktijkonderzoek in zorg en welzijn (4e druk). Boom.
- Verhoeven, N. (2022). Wat is onderzoek? Praktijkboek voor methoden en technieken (7e druk). Boom.
Voorbeeld met echte bronnen, zoals ze in je bronnenlijst staan.
Veelgestelde vragen
Wat is de juiste opbouw van een verslag op het hbo?
Titelpagina, samenvatting, inhoudsopgave, inleiding, de kern, conclusie en discussie, bronnenlijst en bijlagen. Een voorwoord komt na de titelpagina, als je opleiding erom vraagt. Je opleiding of je opdracht gaat altijd voor.
Komt de bronnenlijst voor of na de conclusie?
Na de conclusie. De bronnenlijst begint als nieuw hoofdstuk na je laatste hoofdstuk, en daarna komen de bijlagen. Meer over die volgorde lees je bij bijlagen in je verslag.
Welke hoofdstukken horen in een onderzoeksverslag?
Inleiding, theoretisch kader, methode, resultaten, en conclusie en discussie. Daaromheen staan de samenvatting, de bronnenlijst en de bijlagen. Voor een scriptie lees je meer in de opbouw van een scriptie.
Waar zet ik het voorwoord in mijn verslag?
Meestal direct na de titelpagina, vóór de samenvatting en de inhoudsopgave. Een voorwoord is persoonlijk: je bedankt mensen en vertelt hoe het verslag tot stand kwam. Over de inhoud zeg je er niets.
Wat is het verschil tussen een onderzoeksverslag en een adviesrapport?
Een onderzoeksverslag beantwoordt een vraag. Een adviesrapport zegt daarnaast wat een organisatie moet doen. Daarom eindigt het met een advies en begint het vaak met een managementsamenvatting.
Lees ook
Deze pagina vermelden
Gebruik je deze uitleg als bron? Zo staat hij in je bronnenlijst. De dag waarop je de pagina las, vul je zelf in.
APAcheck.nl. (2026, 8 oktober). De opbouw van een verslag: van titelpagina tot bijlagen. Geraadpleegd op [datum], van https://www.apacheck.nl/verslag/opbouw
Je hele verslag in één keer nalopen?
De gratis controle kijkt of elke verwijzing in je tekst in je bronnenlijst staat, of je lijst op alfabet staat en of je webbronnen compleet zijn. Bij elke bevinding staat de regel.