Conclusie en discussie: wat is het verschil?
In je conclusie beantwoord je je vraag, zonder nieuwe informatie. In je discussie leg je uit wat dat antwoord betekent, vergelijk je het met de literatuur en zeg je wat je onderzoek niet kan zeggen.
Het verschil op een rij
De conclusie en de discussie staan vaak naast elkaar, maar ze doen iets anders. De conclusie geeft antwoord. De discussie zet dat antwoord in perspectief.
| Onderwerp | Conclusie | Discussie |
|---|---|---|
| Wat je doet | Je beantwoordt je deelvragen en je hoofdvraag. | Je legt uit wat je antwoord betekent. |
| Bronnen | Geen nieuwe. Alleen wat uit je eigen resultaten volgt. | Wel: je vergelijkt je uitkomst met de literatuur. |
| Toon | Stellig, voor zover je resultaten dat dragen. | Voorzichtig: het lijkt erop, dit kan betekenen. |
| Grenzen | Niet hier. | Wat je onderzoek niet kan zeggen, en waarom. |
| Lengte | Kort: een alinea per deelvraag is vaak genoeg. | Langer: hier laat je zien dat je kritisch kijkt. |
Eén uitkomst, twee zinnen
Stel: uit je interviews blijkt dat jongeren vooral bang zijn hun vaste begeleider kwijt te raken als ze 18 worden. Zo staat die uitkomst in je conclusie, en zo in je discussie:
Voorbeeld De uitkomst is een voorbeeld. De bron in de discussie is echt.
Zo schrijf je je conclusie
Begin met het antwoord op je hoofdvraag, in de eerste zin. Geef daarna per deelvraag een kort antwoord. Gebruik dezelfde woorden als in je vraag, zodat je lezer de twee naast elkaar kan leggen.
Wel in je conclusie
- Het antwoord op je hoofdvraag, in de eerste zin
- Een kort antwoord per deelvraag
- Alleen wat in je resultaten staat
Niet in je conclusie
- Een nieuwe bron of een nieuw cijfer
- Je mening zonder onderbouwing
- Een samenvatting van je hele verslag
Een samenvatting is iets anders dan een conclusie: die vertelt vooraan je hele verslag. Lees daarvoor een samenvatting schrijven.
Zo schrijf je je discussie
In je discussie beantwoord je drie vragen:
- Wat betekent je uitkomst? Voor je organisatie, je beroep of je doelgroep.
- Past hij bij de literatuur? Bevestigt je uitkomst wat bronnen zeggen, of wijkt hij af? En waarom?
- Wat kan je onderzoek niet zeggen? Met hoeveel mensen sprak je, en hoe goed meet je wat je wilt meten? Lees ook betrouwbaarheid en validiteit.
Eerlijk zijn over de grenzen is geen zwakte. Het laat zien dat je je eigen onderzoek kunt beoordelen.
In je discussie haal je bronnen aan. Die staan dus ook in je bronnenlijst. Noem je in één alinea twee bronnen, herhaal dan de eerste als je er weer naar verwijst.
Aanbevelingen: wat er nu moet gebeuren
Verhoeven (2022) vergelijkt onderzoek met een reis. Aan het eind geldt: “Je kijkt terug (evaluatie) en blikt vooruit (aanbeveling)” (p. 20). Je aanbevelingen zijn dat vooruitblikken.
- Elke aanbeveling volgt uit een conclusie. Een aanbeveling zonder conclusie erachter hoort er niet in.
- Maak hem concreet: wie doet wat, en waarom.
- Een aanbeveling voor vervolgonderzoek volgt uit de grenzen in je discussie.
In een adviesrapport wordt je aanbeveling een advies, met de stappen om het uit te voeren. Zie de opbouw van een verslag.
Welke komt eerst?
Dat bepaalt je opleiding. Vaak staat de conclusie eerst, dan de discussie en dan de aanbevelingen. Sommige opleidingen willen de discussie eerst, of conclusie en discussie samen in één hoofdstuk. Kijk in je opdracht of je beoordelingsformulier.
Je vraag komt terug. De vraag die je in je inleiding stelde, beantwoord je in je conclusie. Lees ze aan het eind na elkaar: passen ze bij elkaar?
Verder lezen. Verhoeven (2022) behandelt conclusies, discussie en aanbevelingen samen in één hoofdstuk, en kijkt daar ook terug op de kwaliteit van je onderzoek.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een conclusie en een discussie?
In je conclusie beantwoord je je onderzoeksvraag. In je discussie leg je uit wat dat antwoord betekent, vergelijk je het met de literatuur en noem je de grenzen van je onderzoek.
Wat zet ik in de discussie van mijn verslag?
Drie dingen: wat je uitkomst betekent, of hij past bij wat bronnen zeggen, en wat je onderzoek niet kan zeggen. Uit die grenzen volgt vaak een aanbeveling voor nieuw onderzoek.
Mag er een nieuwe bron in mijn conclusie?
Nee. In je conclusie staat alleen wat uit je eigen resultaten volgt. Bronnen vergelijk je in je discussie, met een verwijzing in je tekst en een vermelding in je bronnenlijst.
Komt de discussie voor of na de conclusie?
Dat bepaalt je opleiding. Vaak staat de conclusie eerst en de discussie daarna, maar sommige opleidingen willen het andersom of samen in één hoofdstuk. Kijk in je opdracht of je beoordelingsformulier.
Hoe schrijf ik aanbevelingen in mijn verslag?
Laat elke aanbeveling volgen uit een conclusie, en maak hem concreet: wie doet wat, en waarom. Een aanbeveling voor vervolgonderzoek volgt uit de grenzen die je in je discussie noemt.
Lees ook
Deze pagina vermelden
Gebruik je deze uitleg als bron? Zo staat hij in je bronnenlijst. De dag waarop je de pagina las, vul je zelf in.
APAcheck.nl. (2026, 8 oktober). Conclusie en discussie: wat is het verschil? Geraadpleegd op [datum], van https://www.apacheck.nl/verslag/conclusie-en-discussie
Je hele verslag in één keer nalopen?
De gratis controle kijkt of elke bron die je in je discussie aanhaalt in je bronnenlijst staat, en of je lijst op alfabet staat. Bij elke bevinding staat de regel.