Naar de inhoud
APAcheck.nl
Bronnengenerator Controleer je verslag

AI als onderzoekstool in je scriptie: wat leg je vast?

Je liet een AI-tool je interviews uitschrijven en eerste codes voorstellen. Nu vraagt je begeleider waar dat in je scriptie staat. In je methode, met de tool, wat hij deed en hoe jij het nakeek.

· AI in je verslag 5 minuten lezen

Acht interviews van drie kwartier. Een AI-tool schreef ze uit en stelde daarna een eerste lijst met codes voor. Dat is handig, en als je opleiding het toestaat, mag het. Maar in je scriptie moet je lezer kunnen zien wat de tool deed en wat jij deed.

Dat leg je vast in je methode, op de plek waar je de stap beschrijft. Hieronder staan zes dingen die erin horen, met bij elk een voorbeeld en een link naar de uitleg.

Voorbeeld De tools zijn echt. De chat en de prompt zijn een voorbeeld van de vorm; wat geel is, vul je zelf in.

1. Welke tool, met de maker en het jaar

AI is geen gereedschap zoals Word of SPSS. Een AI-tool maakt iets wat er eerst niet was, en dat kan afwijken van wat jij zou maken. Daarom noem je elk gebruik, ook een klein gebruik. Kort is genoeg: de naam van de tool, waarvoor je hem gebruikte, en tussen haakjes de ontwikkelaar en het jaar.

Een tool zonder maker en jaar

Nu
Voor het opstellen van de enquêtevragen is AI gebruikt.
Zo moet het
Voor het opstellen van de enquêtevragen is gebruikgemaakt van HuggingChat (Hugging Face, 2026).

Je lezer wil weten welke tool het was. De naam staat de eerste keer cursief, daarna recht.

De tool komt ook in je bronnenlijst, met de link van de tool en zonder raadpleegdatum. Gebruik je hem voor meer stappen, dan staat hij er één keer in. Zie AI gebruiken en vermelden.

2. Wat de tool deed, en wat jij deed

Schrijf bij elke stap waarvoor je de tool inzette en met welk materiaal. Uitschrijven, codes voorstellen, enquêtevragen opstellen, zoektermen bedenken: het zijn verschillende taken, en je examinator wil per stap weten wie wat deed. De tool doet een voorstel. Jij beslist welke codes blijven en welke vragen je stelt.

Sjabloon: een zin in je methode

De interviews zijn uitgeschreven met [naam van de tool] ([ontwikkelaar], [jaar]) en daarna naast de opname nagelezen en verbeterd.

Hoe je de rest van die paragraaf opbouwt, lees je bij je methode beschrijven.

3. Hoe je het nakeek

Een tool die uitschrijft, maakt fouten in namen, vaktermen en dialect. Een tool die codeert, kan een thema zien dat er niet is. Daarom zeg je hoe je controleerde. Dat is geen APA-regel, wel wat je werkwijze te volgen maakt. "De uitkomst is gecontroleerd" zegt weinig. "Ik heb elke transcriptie naast de opname nagelezen en tien codes zelf opnieuw toegekend" zegt veel meer.

Noem ook de periode waarin je de tool gebruikte. Een tool verandert, en je lezer weet dan welke versie je ongeveer had. In je discussie schrijf je wat het gebruik van AI kan hebben betekend voor je uitkomsten. Zie conclusie en discussie.

4. Je prompt en de chat: een advies

Gebruik je AI als onderzoekstool, dan is het advies om ook de prompt te noemen, of de chat. Je examinator ziet dan precies wat je vroeg. Het is geen eis. Laat je het weg, dan is je bronvermelding niet fout.

Voor het opstellen van de enquêtevragen over de sportdeelname van ouderen is gebruikgemaakt van HuggingChat met als prompt: “Stel tien gesloten enquêtevragen op over de sportdeelname van 65-plussers in een middelgrote gemeente”, zie voor de volledige chat Hugging Face (2026).

Verwijs je naar de chat, dan komt de chat in je lijst in plaats van de tool. Je lezer moet hem kunnen openen, dus je gebruikt een deellink en je verwijdert de chat niet:

Bronnenlijst
  1. Hugging Face. (2026, 22 oktober). Enquêtevragen sportdeelname 65-plussers [Generatieve AI chat]. HuggingChat. https://...

Voorbeeld de chat is een voorbeeld; een echte deellink verzinnen we niet.

Hoe je zo'n link maakt, lees je bij je chat met AI delen.

5. Eerst anonimiseren, dan uploaden

Wat je in een AI-tool zet, verlaat je computer. Je deelnemers gaven je hun verhaal voor jouw onderzoek, niet voor het bedrijf achter een tool. Haal daarom eerst weg waaraan iemand te herkennen is. In je verslag blijven je deelnemers ook anoniem: Deelnemer A, Deelnemer B.

Mag in een tool, als je opleiding het toestaat

  • Een transcriptie met Deelnemer A en Deelnemer B
  • Antwoorden uit een enquête zonder herkenbare gegevens
  • Je eigen topiclijst

Eerst opschonen, of niet uploaden

  • Een opname waarin namen of je stageplek te horen zijn
  • Een transcriptie met namen, functies of een woonplaats
  • Een vertrouwelijk document van je stageplek

Heeft je hogeschool een eigen AI-omgeving waar de gegevens binnen de school blijven, gebruik die dan. Upload je een bestaand artikel om het te laten samenvatten, dan komt dat artikel wel in je bronnenlijst. Je eigen interviews niet: dat is je eigen werk. Meer bij AI als onderzoekstool en een interview afnemen.

6. Wat je opleiding vraagt

Of en waarvoor je AI mag gebruiken, beslist je opleiding. APA regelt alleen hoe je het vermeldt. Vraagt je opleiding om een aparte AI-verantwoording, dan komt je gebruik daar uitgebreider in. Vraagt ze dat niet, dan is je methode genoeg. Een verslag met AI-gebruik zonder aparte verantwoording is dan niet fout. Zie een AI-verantwoording.

Zoeken met AI. Liet je een tool zoektermen bedenken of artikelen zoeken, noem dat dan bij je zoekstrategie, zoals: Voor het zoeken naar wetenschappelijke artikelen over eenzaamheid onder jongeren is gebruikgemaakt van Elicit (Elicit, 2026). De artikelen die je vond, lees en vermeld je zelf. Zie bronnen zoeken met AI.

Lees verder in de uitleg

Meer op de blog

Dit artikel vermelden

Gebruik je dit artikel als bron? Zo staat het in je bronnenlijst. De dag waarop je het las, vul je zelf in.

APAcheck.nl. (2026, 22 oktober). AI als onderzoekstool in je scriptie: wat leg je vast? Geraadpleegd op [datum], van https://www.apacheck.nl/blog/ai-als-onderzoekstool

Deel deze pagina