Kwalitatief of kwantitatief onderzoek: welke kies je?

Het verschil in één tabel

Bij kwantitatief onderzoek werk je met cijfers: je meet kenmerken bij veel mensen en verwerkt ze met statistiek. Bij kwalitatief onderzoek werk je met woorden: je zoekt naar de betekenis die mensen zelf aan een situatie geven (Verhoeven, 2022). Baarda et al. (2021) zeggen het kort: "Bij kwalitatief onderzoek gaat het niet om tellen, maar vooral om begrijpen" (p. 28). Tabel 1 zet de verschillen naast elkaar.

De eerste rij en de laatste twee rijen zijn van ons; de rest komt uit Verhoeven. Daarom staat er "Aangepast overgenomen" onder de tabel, en staat het boek in de bronnenlijst.

Je vraag kiest de methode

Kies niet eerst een methode omdat je die leuk vindt of goed kent. Kijk naar je onderzoeksvraag: die bepaalt wat past (Verhoeven, 2022, p. 24). Drie voorbeelden:

• Hoeveel jongeren van 17 in een residentiële instelling hebben een plan voor wonen na hun 18e? Je telt: kwantitatief, met een enquête.
• Wat hebben jongeren van 17 nodig om na hun 18e zelfstandig te wonen? Je wilt begrijpen: kwalitatief, met interviews.
• Wat doen ouders langs de lijn wanneer ze naar een wedstrijd van hun zoon of dochter kijken? Een vraag uit Baarda et al. (2021, p. 28): kwalitatief, met observatie.

Wil je weten of een aanpak werkt, dan heb je een vergelijking in cijfers nodig. Kwalitatief onderzoek is minder geschikt om een effect aan te tonen, wel om te horen hoe mensen een aanpak ervaren (Baarda et al., 2021, p. 38).

Interview, enquête of observatie

• Interview: meestal kwalitatief. Open vragen aan een kleine groep, met doorvragen. Zie een interview afnemen.
• Enquête: meestal kwantitatief. Gesloten vragen aan een grote groep, die je telt. Zie een enquête maken.
• Observatie: allebei. Open kijken en opschrijven wat opvalt is kwalitatief; gedrag tellen met een vast schema is kwantitatief. Zie observeren als onderzoeksmethode.

Een enquête met een paar open vragen is niet vanzelf kwalitatief. De open antwoorden vullen de gesloten vragen aan, zoals een toelichting bij een cijfer. Je analyseert ze wel kwalitatief: je zoekt naar een structuur in de antwoorden (Baarda et al., 2021, p. 29).

Combineren mag: triangulatie

Kwalitatief en kwantitatief zijn geen tegenpolen. Ze vullen elkaar aan en worden vaak samen gebruikt (Verhoeven, 2022, p. 26). Bekijk je je vraag met meer methoden, dan heet dat triangulatie. Gebruik je kwalitatieve en kwantitatieve methoden samen, dan heet dat de Mixed Method-benadering.

Verhoeven (2022, p. 26) beschrijft een student bouwkunde die per deelvraag een andere methode koos: bronnenonderzoek, observaties en interviews. Baarda et al. (2021, p. 14) geven een voorbeeld bij ziekteverzuim: je telt de ziekmeldingen per afdeling, en je voert gesprekken om te horen waarom mensen zich ziek melden.

Combineer je, geef dan in je methode per deelvraag aan welke methode je gebruikte. Dat lees je in de methode beschrijven.

Goed om te weten

Inductief of deductief. Kwalitatief onderzoek werkt vaak inductief: je bouwt een idee op uit wat je vindt. Kwantitatief onderzoek werkt vaak deductief: je toetst een idee uit de theorie (Verhoeven, 2022).

Kwalitatief is niet minder. Sommige onderzoekers vinden cijfers betrouwbaarder, anderen vinden cijfers te oppervlakkig (Verhoeven, 2022). Beide soorten onderzoek hebben eigen eisen. Hoe je laat zien dat je onderzoek klopt, lees je in betrouwbaarheid en validiteit.

Kwalitatief is geen kwaliteit. Kwalitatief onderzoek gaat over de aard van iets, niet over hoe goed het is. Een vraag naar de kwaliteit van zorg kan prima kwantitatief zijn.

Veelgestelde vragen