Signaalwoorden: zo verbind je je zinnen
Signaalwoorden laten zien hoe twee zinnen samenhangen: een tegenstelling (echter, daarentegen), een oorzaak (doordat, daardoor), een opsomming (bovendien, daarnaast) of een conclusie (dus, daarom). Kies het woord dat het verband precies zegt; één per zin is genoeg.
Signaalwoorden per verband, met een zin
Een signaalwoord zegt hoe een zin samenhangt met de zin ervoor. Kies het woord dat het verband precies zegt. De indeling hieronder is gebaseerd op de lijst van de Rijksuniversiteit Groningen (2025). Elke voorbeeldzin komt uit een echte bron.
| Onderwerp | Signaalwoorden | Zo staat het in een verslag |
|---|---|---|
| Opsomming | ook, bovendien, daarnaast, verder, ten slotte | Volgens Verwasch (2026) moeten jongeren uit een residentiële instelling na hun achttiende opnieuw een indicatie aanvragen. Daarnaast moeten ze regelmatig verhuizen. |
| Tegenstelling | maar, echter, toch, daarentegen, desondanks, hoewel | Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (2025) was het aantal jongeren met jeugdbescherming in 2024 het laagste sinds 2015. Het aantal met jeugdreclassering nam daarentegen weer toe. |
| Oorzaak en gevolg | doordat, daardoor, waardoor, dit heeft als gevolg dat | Volgens Verwasch (2026) eindigt het verblijf in een residentiële instelling op grond van de Jeugdwet in beginsel bij 18 jaar. Daardoor moeten jongeren vaak overstappen naar een andere regeling. |
| Redengeving | omdat, want, namelijk, immers, om die reden | Volgens Verhoeven (2022, p. 20) hoeft een onderzoek niet altijd een probleem op te lossen. Het kan namelijk ook dingen op een rijtje zetten. |
| Voorbeeld | bijvoorbeeld, zoals, ter illustratie, onder andere | Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (2025) duurt jeugdbescherming langer dan vroeger. Een voogdijmaatregel duurde in 2015 bijvoorbeeld gemiddeld 61 maanden, in 2024 gemiddeld 82. |
| Conclusie | dus, daarom, hieruit blijkt dat, concluderend | Een voogdijmaatregel duurde in 2024 gemiddeld 82 maanden, tegen 61 in 2015 (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2025). Een voogdijmaatregel duurt nu dus langer. |
| Tijd | eerst, vervolgens, daarna, intussen, ten slotte | Volgens Verhoeven (2022, p. 20) werken onderzoekers eerst hun idee uit en stellen ze een hoofdvraag. Vervolgens verzamelen en verwerken ze gegevens. |
| Voorwaarde | als, indien, mits, tenzij, op voorwaarde dat | Verlenging van jeugdhulp na 18 jaar is alleen mogelijk als de hulp niet uit een andere wettelijke regeling kan komen (Verwasch, 2026). |
| Vergelijking | net als, evenals, op dezelfde manier, anders dan | Anders dan jongeren in een residentiële instelling mogen jongeren in een pleeggezin tot hun 21ste blijven wonen (Verwasch, 2026). |
Zakelijk of te los
De meeste signaalwoorden passen in een verslag. Een paar zijn spreektaal, of zeggen twee keer hetzelfde:
Zakelijk
- echter, toch, daarentegen
- bovendien, daarnaast
- bijvoorbeeld
- daarom, dus
- vervolgens, daarna
Te los voor een verslag
- maar ja, alleen (in de plaats van maar)
- plus, en ook nog
- zoals bijvoorbeeld (twee keer hetzelfde)
- dus daarom (twee keer hetzelfde)
- en toen
Meer woorden die je beter vermijdt, staan in zakelijk schrijven in je verslag.
Echter, maar en daarentegen
Echter en maar betekenen hetzelfde. Maar mag ook in een verslag. Echter staat meestal na het eerste zinsdeel, niet vooraan:
- Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (2025) daalde het aantal jongeren met jeugdbescherming. Het aantal met jeugdreclassering nam echter toe.
Daarentegen gebruik je als je twee dingen tegenover elkaar zet, zoals twee aantallen. Toch en desondanks gebruik je als iets anders loopt dan je zou verwachten.
Eén per zin. Eén signaalwoord per zin is genoeg. “Echter daarentegen” zegt twee keer hetzelfde.
Wissel af. Begin niet elke alinea met echter of daarnaast. Een lezer die steeds hetzelfde woord ziet, let niet meer op het verband.
Signaalwoorden bij een bron
Met een signaalwoord verbind je twee bronnen, of een bron en je eigen punt. Het signaalwoord staat in jouw zin; de verwijzing staat bij de informatie van de bron:
- Het aantal jongeren met jeugdbescherming was in 2024 het laagste sinds 2015 (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2025). Toch raken jongeren uit residentiële instellingen volgens Verwasch (2026) nog steeds klem tussen verschillende wetten en regelingen.
Het verband, toch, is van jou. De twee feiten komen van de bronnen. Noem je daarna in dezelfde alinea het CBS weer, dan herhaal je die verwijzing.
Hoe je een bron in je eigen woorden zet, lees je in parafraseren volgens APA 7. Hoe signaalwoorden een alinea bij elkaar houden, lees je in een goede alinea schrijven.
Goed om te weten
In je conclusie. Daar helpen dus, daarom en hieruit blijkt dat. In je discussie passen echter, daarentegen en dit sluit aan bij. Zie conclusie en discussie.
Verwijswoorden. Woorden als dit, deze en daardoor verwijzen terug. Zorg dat duidelijk is waarnaar: “dit” na drie zinnen kan alles zijn.
- Centraal Bureau voor de Statistiek. (2025, 30 april). Laagste aantal jongeren met jeugdbescherming sinds 2015. Geraadpleegd op 8 oktober 2026, van https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/18/laagste-aantal-jongeren-met-jeugdbescherming-sinds-2015
- Rijksuniversiteit Groningen. (2025, 2 juli). Structuur tussen je zinnen. Geraadpleegd op 8 oktober 2026, van https://www.rug.nl/language-centre/develop-yourself/academic/schrijven/structuur/signaalwoorden
- Verhoeven, N. (2022). Wat is onderzoek? Praktijkboek voor methoden en technieken (7e druk). Boom.
- Verwasch, S. (2026, 22 september). Geen gelijke kansen voor jongeren in residentiële jeugdhulp. Sociale Vraagstukken. Geraadpleegd op 8 oktober 2026, van https://www.socialevraagstukken.nl/geen-gelijke-kansen-voor-jongeren-in-residentiele-jeugdhulp/
Voorbeeld met echte bronnen, zoals ze in je bronnenlijst staan.
Veelgestelde vragen
Welke signaalwoorden gebruik ik in een verslag?
Woorden die het verband precies zeggen: bovendien en daarnaast bij een opsomming, echter en daarentegen bij een tegenstelling, doordat en daardoor bij oorzaak en gevolg, en dus en daarom bij een conclusie. Eén per zin is genoeg.
Wat zijn signaalwoorden voor een tegenstelling?
Maar, echter, toch, daarentegen, desondanks, hoewel en in tegenstelling tot. Daarentegen gebruik je als je twee dingen tegenover elkaar zet: het ene aantal daalde, het andere steeg daarentegen.
Wat is een zakelijk woord in plaats van maar?
Echter, toch of daarentegen. Maar mag ook in een verslag. Echter staat meestal midden in de zin: Het aantal jongeren met jeugdreclassering nam echter toe.
Hoe gebruik ik signaalwoorden bij een bron?
Zet het signaalwoord in je eigen zin en de verwijzing bij de bron. Zo ziet je lezer welk verband van jou komt en welke informatie van de bron. Lees ook een goede alinea schrijven.
Mag ik een zin beginnen met echter?
Het mag, maar het leest stroef. Zet echter liever na het eerste zinsdeel, en begin niet elke alinea met hetzelfde signaalwoord.
Lees ook
Deze pagina vermelden
Gebruik je deze uitleg als bron? Zo staat hij in je bronnenlijst. De dag waarop je de pagina las, vul je zelf in.
APAcheck.nl. (2026, 8 oktober). Signaalwoorden: zo verbind je je zinnen. Geraadpleegd op [datum], van https://www.apacheck.nl/schrijven/signaalwoorden
Je hele verslag in één keer nalopen?
De gratis controle kijkt of elke bron die je met een signaalwoord aanhaalt, ook in je bronnenlijst staat, en of je lijst op alfabet staat.