Bronnen van AI nalopen: bestaat de bron wel?
ChatGPT en andere AI noemen soms bronnen die niet bestaan, of bronnen die iets anders zeggen. Zoek daarom elke bron zelf op: de titel in de bibliotheek of Google Scholar, de DOI via doi.org, en lees de bron. In je bronnenlijst komt alleen een bron die je zelf zag.
Waarom AI bronnen verzint
Een taalmodel schrijft tekst die waarschijnlijk klinkt. Een titel, een auteur en een jaar die goed bij elkaar passen, zijn daarom makkelijk te maken, ook als de bron niet bestaat. Soms bestaat de bron wel, maar staat er iets anders in dan de AI zegt.
Ook samenvattingen van AI zijn niet altijd juist. Onderzoekers lieten tien taalmodellen samenvattingen maken van wetenschappelijke teksten. De meeste maakten de conclusies breder dan het onderzoek zelf (Peters & Chin-Yee, 2025).
Dat gaat ook buiten school mis. In Den Bosch liet een man ChatGPT zijn rechtszaak voeren. Veel uitspraken waarnaar zijn stukken verwezen, klopten niet of bestonden niet. De rechter noemde de stukken “juridisch broddelwerk” (Panhuijzen & NOS, 2026).
- Panhuijzen, K., & NOS. (2026, 22 februari). AI als advocaat? In Den Bosch pakte dit niet goed uit. Omroep Brabant. Geraadpleegd op 8 oktober 2026, van https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/6003883/ai-als-advocaat-in-den-bosch-pakte-dit-niet-goed-uit
- Peters, U., & Chin-Yee, B. (2025). Generalization bias in large language model summarization of scientific research. Royal Society Open Science, 12(4), Artikel 241776. https://doi.org/10.1098/rsos.241776
Voorbeeld met echte bronnen.
Ons standpunt: gebruik AI om te zoeken, niet om te citeren. Elke bron in je lijst heb je zelf gezien.
In vijf stappen nalopen
Noemt een AI-tool een bron, loop hem dan zo na voordat je hem gebruikt:
- Zoek de titel op. Typ de titel tussen aanhalingstekens in de zoekmachine van de bibliotheek van je hogeschool en in Google Scholar (scholar.google.com).
- Open de DOI. Staat er een DOI bij, open die dan via https://doi.org/. Kom je bij een andere titel uit, of bij niets, dan klopt de bron niet.
- Vergelijk de gegevens. Kloppen de auteurs, het jaar, het tijdschrift en de jaargang met wat de AI noemde?
- Lees de bron zelf. Zoek de passage op. Staat er wat de AI beweert, of iets anders?
- Vermeld de bron, niet de AI. Gebruik je de bron, dan vermeld je hem zoals elke andere bron. Vind je hem niet, dan gebruik je hem niet.
Een DOI openen
Een DOI is een vaste code voor een artikel. Zet https://doi.org/ ervoor en open hem in je browser: je komt uit bij het artikel. Zo zie je in één klik of het artikel bestaat, en of de titel en de auteurs kloppen.
Voorbeeld Een artikel over samenvattingen van AI. In je tekst: (Peters & Chin-Yee, 2025).
In je bronnenlijst komt de DOI in de plaats van de raadpleegdatum en de URL:
Meer over artikelen lees je in een tijdschriftartikel vermelden.
Welke bron je vermeldt
Je vermeldt de bron die je las, niet de AI die hem noemde. Wat je in je tekst gebruikt, staat in je lijst. Een bron die je niet gebruikte, hoort er niet in.
Kun je de oorspronkelijke bron niet lezen, maar wel een boek dat hem bespreekt? Dan is het een bron in een bron. Een samenvatting van AI telt niet als zo’n tweede bron: daarin staat niet wat de bron zegt, maar wat de AI ervan maakt.
AI als zoekhulp
AI kan je helpen zoeken: welke begrippen, welke auteurs, welke zoektermen. Tools zoals Perplexity tonen links naar hun bronnen. Ook die links open je, en de bronnen lees je zelf.
Moet je de AI dan ook vermelden? Daarin verschillen de internationale APA 7 en hoe hogescholen het toepassen.
| Onderwerp | Zoals hogescholen het toepassen | Internationale APA 7 |
|---|---|---|
| AI alleen als zoekmachine | Je lezer moet zien of en hoe je AI gebruikte. Noem het zoeken in je AI-verantwoording. | Meestal niet nodig. Je vermeldt de bronnen die je las. |
| Zoeken voor een literatuuronderzoek | Noem de tool bij je zoekstrategie, met je prompt of een link naar de chat. | Je mag de tool noemen bij je zoekstrategie, met een vermelding in je lijst. |
De internationale regel komt van de blog van APA Style: Part 2, AI as a search engine and AI integrated into common software, bekeken op 8 oktober 2026.
Hoe je die verantwoording schrijft, lees je in een AI-verantwoording als bijlage.
Goed om te weten
Ook een goede site kan een fout hebben. Het artikel van Peters en Chin-Yee staat op de blog van APA Style met nummer 2. De DOI wijst naar nummer 4, en dat klopt. Neem gegevens daarom over van de bron zelf, niet van een site die hem noemt.
Een lijst van een literatuuronderzoek. Doe je een literatuuronderzoek, zoek dan in de databanken van je bibliotheek. Zie literatuuronderzoek doen.
Mag AI meezoeken? Dat bepaalt je opleiding. Lees AI gebruiken bij je verslag.
Let op. De gratis controle kijkt of je tekst en je lijst op elkaar aansluiten en of je lijst op alfabet staat. Of een bron bestaat, en of hij zegt wat jij schrijft, loopt de controle van APAcheck.nl nu niet na.
Veelgestelde vragen
Kan ChatGPT bronnen verzinnen?
Ja. ChatGPT en andere AI noemen soms bronnen die niet bestaan, of een bestaande bron die iets anders zegt. Zoek daarom elke bron zelf op voordat je hem gebruikt.
Hoe controleer ik of een bron van ChatGPT bestaat?
Zoek de titel op in de bibliotheek van je hogeschool en in Google Scholar, en open de DOI via https://doi.org/. Vergelijk auteur, jaar en tijdschrift, en lees de passage in de bron zelf.
Mag ik een bron uit ChatGPT in mijn bronnenlijst zetten?
Alleen als je hem zelf hebt gevonden en gelezen. Dan vermeld je de bron zelf, niet ChatGPT. Een bron die je niet kunt vinden, gebruik je niet.
Hoe vind ik de DOI van een artikel dat AI noemt?
Zoek de titel op in Google Scholar of de bibliotheek en open het artikel: de DOI staat meestal bovenaan. Noemt de AI zelf een DOI, open die dan via https://doi.org/ en kijk of je bij hetzelfde artikel uitkomt.
Welke AI geeft echte bronnen voor mijn verslag?
Geen enkele AI is foutloos. Tools die links tonen, zoals Perplexity, maken nalopen makkelijker, maar je opent en leest elke bron zelf. Zie ook literatuuronderzoek doen.
Lees ook
Deze pagina vermelden
Gebruik je deze uitleg als bron? Zo staat hij in je bronnenlijst. De dag waarop je de pagina las, vul je zelf in.
APAcheck.nl. (2026, 8 oktober). Bronnen van AI nalopen: bestaat de bron wel? Geraadpleegd op [datum], van https://www.apacheck.nl/ai/bronnen-nalopen
Je hele verslag in één keer nalopen?
De gratis controle kijkt of elke verwijzing in je tekst in je bronnenlijst staat, en andersom. Of een bron bestaat, loop je zelf na.