Een probleemstelling formuleren
Een probleemstelling zegt wat er aan de hand is, voor wie, en waarom dat ertoe doet, met een bron erbij. Bijvoorbeeld: jongeren in een pleeggezin mogen tot hun 21e blijven wonen, maar in een residentiële instelling eindigt het verblijf in beginsel bij 18 jaar (Verwasch, 2026).
Vijf vragen die je probleem scherp maken
Een probleem is een verschil tussen wat er is en wat er zou moeten zijn. Je probleemstelling beschrijft dat verschil en laat met een bron zien dat het bestaat. Bij praktijkonderzoek is een probleem uit de praktijk vrijwel altijd de aanleiding (Baarda et al., 2021).
Baarda et al. (2021, p. 14) noemen vijf vragen die je eerst beantwoordt:
- Wat is precies het probleem? Eén probleem, in gewone woorden.
- Hoe groot is het? Een cijfer of een onderzoek dat dat laat zien.
- Wat is de aanleiding? Waarom het nu speelt, en waarom bij jouw stage of opdrachtgever.
- Voor wie is het een probleem? De groep die er last van heeft, en wie er iets aan kan doen.
- Wat zijn de gevolgen? Wat er gebeurt als niemand iets doet.
Een voorbeeld uit de jeugdhulp
Zo ziet een probleemstelling eruit, uit elkaar gehaald. Elk deel beantwoordt een van de vijf vragen.
Voorbeeld Met echte bronnen: Verwasch (2026) en Harder et al. (2023). Wat er zou moeten zijn, volgens Verwasch: een jongere die nog steun nodig heeft, hoeft zijn woonplek niet te verlaten zonder een passende plek erna.
Uit dit probleem volgt je vraag. Je kunt niet het hele probleem oplossen, wel een deel ervan onderzoeken. Hoe je dat deel kiest, lees je in een onderzoeksvraag en deelvragen formuleren.
Je probleem rust op een bron
Zonder bron is een probleem een mening. Met een bron laat je zien dat het bestaat en hoe groot het is. In je tekst staat een verwijzing met de auteur en het jaar; in je bronnenlijst de volledige vermelding.
- Harder, A. T., Zijlstra, E. A., & Beltman, D. (2023). De noodzaak om schade te voorkomen bij jongeren van 18+ die de residentiële jeugdhulp moeten verlaten: Een interdisciplinaire wetenschappelijke onderbouwing. Erasmus Universiteit Rotterdam. Geraadpleegd op 8 oktober 2026, van https://www.eur.nl/essb/media/112317
- Verwasch, S. (2026, 22 september). Geen gelijke kansen voor jongeren in residentiële jeugdhulp. Sociale Vraagstukken. Geraadpleegd op 8 oktober 2026, van https://www.socialevraagstukken.nl/geen-gelijke-kansen-voor-jongeren-in-residentiele-jeugdhulp/
Voorbeeld met echte bronnen.
Let op wat voor bron je gebruikt. Verwasch (2026) schrijft een betoog: zij vindt iets en onderbouwt dat. Harder et al. (2023) zetten wetenschappelijke kennis op een rij. Een betoog laat zien dat iemand een probleem ziet. Voor hoe groot het is, zoek je onderzoek of cijfers.
Probleemstelling, doelstelling, vraagstelling
Opleidingen gebruiken verschillende woorden voor dit deel van je inleiding. Zo houd je ze uit elkaar:
- Probleemstelling: wat er mis is, voor wie en waarom het ertoe doet.
- Doelstelling: wat je onderzoek oplevert. Baarda et al. (2021) geven de vorm: "Het onderzoek heeft tot doel het verkrijgen van kennis en inzicht over en in ... bij ... om ..." (p. 18).
- Vraagstelling: je onderzoeksvraag en je deelvragen.
Sommige opleidingen bedoelen met probleemstelling alles samen: probleem, doel en vraag. Volg de woorden van je eigen opleiding. Zoek je op "probleemstelling smart"? SMART (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch, tijdgebonden) past bij een doel, niet bij een probleem. Een probleem is er al; een doel stel je zelf.
Je probleemstelling staat in je inleiding, en eerder al in je plan van aanpak.
Drie valkuilen
Voorbeeld De bronnen zijn echt, de fouten zijn die van een student.
Een oplossing als probleem
- Nu
- Het probleem is dat de instelling geen kamertraining aanbiedt.
- Zo moet het
- Jongeren uit een residentiële instelling moeten bij hun 18e opnieuw een indicatie aanvragen en regelmatig verhuizen (Verwasch, 2026).
Zeg je dat de oplossing ontbreekt, dan ligt de uitkomst van je onderzoek al vast. Beschrijf wat er misgaat; de oplossing volgt uit je onderzoek.
Een zin die de bron niet zegt
- Nu
- Steeds meer jongeren hebben jeugdbescherming: in 2024 waren het er 34 duizend (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2025).
- Zo moet het
- In 2024 kregen 34 duizend jongeren jeugdbescherming, het laagste aantal sinds 2015 (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2025).
Het cijfer klopt, maar de bron meldt een daling. Jeugdbescherming is bovendien een maatregel van de rechter en zegt niets over waar een jongere woont. Gebruik dit cijfer alleen als je onderzoek over jeugdbescherming gaat.
Een probleem zonder bron
- Nu
- Blijft passende hulp na het 18e jaar uit, dan neemt het risico op dakloosheid toe.
- Zo moet het
- Blijft passende hulp na het 18e jaar uit, dan neemt het risico op dakloosheid toe (Verwasch, 2026).
Wat op een bron steunt, krijgt een verwijzing. Zo ziet je lezer wat van jou is en wat niet.
De regel
Een lezer kan in de tekst duidelijk zien welk deel je eigen werk is en welk deel op een bron steunt.
APA 7
Een cijfer van het CBS. Noem je het Centraal Bureau voor de Statistiek drie keer of minder, schrijf de naam dan voluit. Gebruik je het vaker, dan schrijf je de eerste keer (Centraal Bureau voor de Statistiek [CBS], 2025) en daarna (CBS, 2025).
Veelgestelde vragen
Hoe formuleer ik een goede probleemstelling?
Beschrijf het verschil tussen wat er is en wat er zou moeten zijn. Zeg voor wie dat een probleem is en wat de gevolgen zijn, en laat met een bron zien dat het klopt. Houd het bij één probleem.
Wat is het verschil tussen een probleemstelling en een onderzoeksvraag?
De probleemstelling zegt wat er mis is; de onderzoeksvraag zegt wat je wilt weten om daar iets aan te doen. Eerst het probleem, dan de vraag. Zo maak je die vraag: een onderzoeksvraag formuleren.
Wat is een voorbeeld van een probleemstelling op het hbo?
Jongeren in een pleeggezin mogen tot hun 21e blijven wonen, maar in een residentiële instelling eindigt het verblijf in beginsel bij 18 jaar (Verwasch, 2026). Voor jongeren die thuis wonen, ligt de leeftijd voor zelfstandigheid in Nederland op 23,7 jaar (Harder et al., 2023). Voor jongeren in residentiële jeugdhulp komt die stap dus jaren eerder.
Moet er een bron in mijn probleemstelling?
Ja. Zonder bron is je probleem een mening. Een cijfer, een onderzoek of een wet laat zien dat het probleem bestaat. Die bron staat ook in je bronnenlijst.
Lees ook
Deze pagina vermelden
Gebruik je deze uitleg als bron? Zo staat hij in je bronnenlijst. De dag waarop je de pagina las, vul je zelf in.
APAcheck.nl. (2026, 8 oktober). Een probleemstelling formuleren. Geraadpleegd op [datum], van https://www.apacheck.nl/scriptie/probleemstelling
Je hele verslag in één keer nalopen?
De gratis controle kijkt of elke bron uit je probleemstelling ook in je bronnenlijst staat, en of de jaartallen in je tekst en je lijst hetzelfde zijn.