In je tekst
Algemene kennis: wanneer heb je geen bron nodig?
Een feit dat iedereen kent, een spreekwoord of een bekend kunstwerk dat je alleen noemt, krijgt geen verwijzing. Neem je een cijfer, een definitie, een uitleg of een gedachte uit een bron over, dan wel: anders is het plagiaat. Dat Amsterdam de hoofdstad is, weet je lezer al; dat het aantal mensen met dementie tot 2050 bijna verdubbelt, niet.
Wat geen verwijzing nodig heeft
Je schrijft een verslag over ouderenzorg en begint met de zin dat Nederland vergrijst. Moet daar een bron bij? Dat hangt af van wat je precies zegt. Een feit dat iedereen kent, heeft geen verwijzing nodig. Je lezer weet het al en hoeft het nergens na te zoeken.
Dat geldt ook voor een gezegde of een spreekwoord. Schrijf je dat oefening kunst baart, dan zet je daar geen aanhalingstekens omheen en geen bron achter. Niemand heeft dat spreekwoord bedacht op een manier die je kunt terugvinden.
Een bekend kunstwerk of boek dat je alleen in het voorbijgaan noemt, valt er ook onder. Schrijf je dat Mondriaan bekendstaat om zijn vlakken in rood, geel en blauw, dan is dat algemene kennis. Schrijf je dat hij tot januari 1944 aan Victory boogie woogie werkte en het schilderij onvoltooid achterliet, dan haal je dat uit een bron, en dan verwijs je: (Mondriaan, 1942-1944). Hoe je zo'n schilderij vermeldt, lees je bij een kaart of kunstwerk.
Geen verwijzing
- Een feit dat iedereen kent, zoals dat Amsterdam de hoofdstad is
- Een gezegde of spreekwoord
- Een bekend kunstwerk of boek dat je alleen noemt
Wel een verwijzing
- Een cijfer of een percentage
- Een definitie
- Een uitleg, een model of een gedachte van een ander
Wat wel een verwijzing nodig heeft
Zodra je iets precies maakt, gebruik je een bron. Dat Nederland vergrijst, weet iedereen. Hoeveel mensen er straks met dementie leven, weet niemand uit zijn hoofd. Dat cijfer haalde je ergens vandaan, en je lezer wil kunnen nagaan of het klopt.
Voorbeeld
Hetzelfde geldt voor een definitie. Ook als je denkt dat iedereen weet wat een stagiair is, kies je bij een definitie de woorden van een bron, en dan noem je die bron: Een stagiair is "iemand die een stage doormaakt; iemand die stage loopt" ("Stagiair", z.d.).
Neem je een uitleg, een model of een gedachte over, dan verwijs je ook als je het helemaal in je eigen woorden zegt. De woorden zijn dan van jou, het idee niet. Hoe dat gaat, lees je bij parafraseren volgens APA 7.
Waar de grens ligt
De grens is niet altijd scherp. Wat in de zorg algemeen bekend is, kan voor een lezer uit een ander vak nieuw zijn. Een paar vragen helpen je kiezen:
- Zou je lezer dit ook weten zonder het op te zoeken?
- Staat het in veel bronnen op dezelfde manier, zonder dat iemand het als eigen inzicht brengt?
- Heb je het zelf moeten opzoeken voor dit verslag?
Is het antwoord op de laatste vraag ja, dan zet je de verwijzing erbij. Dat is ons advies, geen regel van APA. Een verwijzing te veel kost je één regel in je bronnenlijst. Een verwijzing te weinig kan als plagiaat gelden. Meer voorbeelden van wat wel en geen bron nodig heeft, lees je in een spreekwoord of iets wat iedereen weet.
Wat je op een congres hoorde, is ook geen algemene kennis. Staat de bijdrage online of in het programma, dan zet je hem in je lijst. Hoe, lees je bij een bijdrage aan een congres.
Wanneer het plagiaat wordt
Plagiaat is werk van een ander gebruiken alsof het van jou is. Dat gaat verder dan letterlijk overschrijven. Ook een cijfer, een indeling of een redenering zonder verwijzing telt mee.
Ook je eigen eerdere werk kan plagiaat opleveren. Gebruik je stukken uit een verslag dat je al eens inleverde, dan verwijs je daar gewoon naar, in je tekst en in je bronnenlijst.
Letterlijk overnemen mag, met aanhalingstekens en een paginanummer. Hoe dat gaat, lees je bij citeren volgens APA 7. Of tekst van ChatGPT als plagiaat telt, staat in ons blog is ChatGPT plagiaat?
Fouten die we vaak zien
Voorbeeld De bronnen zijn echt, de fouten zijn die van een student.
Een cijfer zonder bron
- Nu
- Het aantal mensen met dementie in Nederland stijgt van 320.000 in 2025 naar 610.000 in 2050.
- Zo moet het
- Het aantal mensen met dementie in Nederland stijgt van 320.000 in 2025 naar 610.000 in 2050 (Alzheimer Nederland, 2025).
Een prognose is geen algemene kennis. Iemand heeft hem berekend, en je lezer wil weten wie.
De regel
Algemeen bekende feiten, gezegdes en spreekwoorden krijgen geen verwijzing en geen aanhalingstekens, zoals dat Utrecht een provincie is of dat wie A zegt, ook B moet zeggen.
Lees de hele regel
Ook een bekend werk dat je alleen in het voorbijgaan noemt, hoeft geen verwijzing. Neem je een uitleg, een cijfer of een gedachte uit een bron over, dan is een verwijzing wel nodig.
APA 7
Een spreekwoord met een bron. Een verwijzing achter een spreekwoord is niet fout, maar wel overbodig. Laat hem weg, dan leest je zin rustiger.
Veelgestelde vragen
Wanneer is iets plagiaat?
Als je woorden, cijfers, een uitleg of een gedachte van een ander gebruikt zonder te zeggen waar ze vandaan komen. Ook een parafrase in je eigen woorden heeft een verwijzing nodig. Wat iedereen al weet, zoals een spreekwoord, is geen plagiaat.
Moet ik een bron vermelden bij algemene kennis?
Nee. Een algemeen bekend feit, een gezegde of een spreekwoord krijgt geen verwijzing en geen aanhalingstekens. Een cijfer of een definitie is geen algemene kennis, ook als je het al eens eerder hoorde.
Moet een spreekwoord tussen aanhalingstekens in een verslag?
Nee. Een spreekwoord of gezegde schrijf je gewoon in je zin, zonder aanhalingstekens en zonder verwijzing.
Is mijn eigen oude verslag gebruiken plagiaat?
Ja, als je het niet vermeldt. Een verslag dat je al inleverde, geldt als gepubliceerd. Gebruik je er stukken uit, dan verwijs je ernaar in je tekst en zet je het in je bronnenlijst.
Wat doe ik als ik twijfel of iets algemene kennis is?
Zet de verwijzing erbij. Een verwijzing te veel kost je één regel in je lijst, een verwijzing te weinig kan als plagiaat gelden. Hoe je verwijst, lees je bij parafraseren volgens APA 7.
Lees ook
Op de blog
Deze pagina vermelden
Gebruik je deze uitleg als bron? Zo staat hij in je bronnenlijst. De dag waarop je de pagina las, vul je zelf in.
APAcheck.nl. (2026, 22 oktober). Algemene kennis: wanneer heb je geen bron nodig? Geraadpleegd op [datum], van https://www.apacheck.nl/apa/algemene-kennis